Kultura

Teren województwa lubelskiego, w którym znajduje się powiat biłgorajski, charakteryzuje się silna tradycją kulturową i wyrazistą tożsamością społeczną mieszkańców. Wspólne doświadczenia historyczne, sposoby gospodarowania, okoliczności i warunki codziennego życia kształtują folklor i sztukę ludową charakterystyczną dla danego regionu, wyodrębnionego na tle reszty kraju. Badaniem kultury ludowej zajmuje się etnografia służąca poznaniu warunków życia społeczności lokalnych.

Zanik tradycyjnej kultury ludowej, zwłaszcza materialnej i wytworów sztuki ludowej, rozpoczął się już przed I wojną światową, z wyraźnym przyśpieszeniem po II wojnie światowej. Niektóre jednak jej elementy udało się utrwalić różnym badaczom w formie publikacji i zbiorach w muzeów.

Kulturę ludową Lubelszczyzny udało się częściowo ocalić ze względu na jej długi rodowód historyczny. W zarysowanych poniżej podziałach kultury ludowej mieści się rejon Biłgoraja z charakterystyczną i przywoływaną na nowo tradycją sitarską. Prężny rozwój sitarstwa od XVII przyczynił się znacznie do wzbogacenia miasta i jego mieszkańców. Mimo zmiennych kolei losu sitarstwa biłgorajskiego, związanych z przeobrażeniami o charakterze kapitalistycznym, do czasu I wojny światowej stanowiło ono główne zajęcie ludności Biłgoraja, choć lata świetności miało już za sobą. Najbardziej barwnym elementem związanym z życiem sitarzy było wyruszanie na handel z gotowymi sitami. Wczesną wiosną Biłgoraj pustoszał gdyż sitarze wyruszali w dalszą i bliższą okolicę, a często za granicę: do Czech, na Węgry, Mołdawię i dalej na chłonny rynek rosyjski, również w jego azjatyckiej części.
Kobiety pozostawały wtedy w mieście same zajmując się tkaniem płócienek i dosyłaniem ich do mężów. Opisując kulturę ludowa i folklor Biłgoraja należy odwołać się do sitarskich tradycji i zwyczajów, o których możemy dowiedzieć się więcej z dawnych źródeł i zapisków etnografów.